De nieuwe Schijf van Vijf, wat vinden we ervan?

Deze week werd de nieuwste Schijf van Vijf gepresenteerd door het Voedingscentrum. Het is de vijfde vernieuwing sinds de eerste schijf werd ontworpen in 1953.

De meest opvallende vernieuwingen zijn dat de aanbevolen hoeveelheid groenten is opgeschroefd van 200 naar 250 gram per dag, er wordt aangeraden om minder vlees te eten (maximaal 500 gram per week), en dat 25 gram noten per dag oké zijn. Verder hoeven we van het voedingscentrum nog maar 1x per week vis te eten en zijn peulvruchten verplaatst van het koolhydratenvak naar het vlees(vervangers) vak.

(bericht gaat verder onder de afbeelding)

Schijf van Vijf in een notendop-page-001

Hip & lekker overzichtelijk

Zo op het eerste gezicht is de nieuwe Schijf nogal een verbetering ten opzichte van de oude versie. Het geheel ziet er een stuk moderner en gestroomlijnder uit, vooral omdat gekozen is voor hippe illustraties. Het Voedingscentrum heeft sowieso zijn best gedaan om de Schijf aantrekkelijk te maken voor zoveel mogelijk mensen: zo kun je niet alleen kiezen voor een oer-Hollandse versie, maar ook voor een Mediterrane (“Proef de zon”) of Surinaamse (“No Spang”) versie. Lekker afwisselend!

Toch meteen even zeuren: bij het Proef-de-zon-menu is het voorgestelde ontbijt 200 gram fruitsalade. Op zich niet ongezond en je hebt in één klap de aanbevolen hoeveelheid fruit voor die dag binnen. Maar (voelde je ‘m al aankomen?) alleen fruit verzadigt niet echt en laat bovendien nogal snel je bloedsuikerspiegel pieken waardoor je snel weer trek hebt. Ik zou daarom aanraden om er ook iets van eiwit bij te nemen. Fruitsalade met yoghurt, lekker!

Meer groenten, maar hoe dan?

Dat nu wordt aanbevolen om méér groenten te eten kan ik als diëtist natuurlijk alleen maar toejuichen, maar ja, dat is wel makkelijker gezegd dan gedaan. Nederlanders eten gemiddeld 125 gram groenten per dag – wat ook volgens de oude schijf te weinig was -, dus om dat nu te gaan verdubbelen is voor veel mensen een uitdaging. Hóe je dat kunt doen vertelt het Voedingscentrum er niet bij, dus hier enkele tips:

  • Maak een groentensmoothie.
  • Of een groene soep (huh? Is echt lekker, geloof me maar).
  • Eet groenten bij de lunch: een salade, of gewoon een stuk rauwe wortel of bleekselderij. Komkommer en tomaat tellen natuurlijk ook.
  • Groenten op brood kan ook: plakjes tomaat, avocado of komkommer. Avocado wel met mate, want het bevat relatief veel verzadigd vet.
  • Een groentenomelet kan zowel voor het ontbijt, de lunch, of het avondeten.

Peulvruchten gepromoveerd

Een andere positieve ontwikkeling is dat de peulvruchten zijn verplaatst naar het vlees(vervangers)vak en dat ze actief worden aanbevolen als vleesvervanger. Dat doe ik zelf al jaren dus dat kan ik alleen maar toejuichen. Peulvruchten zoals bonen en erwten bevatten relatief veel eiwitten, weinig vet en leggen ook nog eens een stuk minder druk op het milieu dan vlees.

Ik wil er wel meteen een kanttekening bij maken: de meeste mensen eten peulvruchten uit blik, omdat je de gedroogde versie eerst moet weken en als je ook maar enigszins menselijk bent vergeet je dat natuurlijk de avond van tevoren. Geeft niet, maar let er wel even op dat je bonen uit blik zo min mogelijk toegevoegd zout bevatten!

Noot aan de man

In de nieuwe Schijf van Vijf wordt ook aanbevolen om dagelijks een portie noten van 25 gram te eten. Daar ben ik het helemaal mee eens, maar pinda’s zijn geen noten! Officieel horen pinda’s tot de groep peulvruchten en ze hebben een iets hoger gehalte verzadigd vet ten opzichte van bijvoorbeeld walnoten. En hoeveel is 25 gram eigenlijk? Volgens de portiewijzer van het Voedingscentrum is dat een ‘handje’, maar of dat een mannehand of vrouwenhand is staat er niet bij. Toch maar even wegen dus.

Níet in de Schijf

Wat staat er eigenlijk níet in de Schijf? Nou, een heleboel nuttige informatie bijvoorbeeld! Dat is meteen ook het grote nadeel van de nieuwe Schijf van Vijf: je zou eigenlijk ook moeten lezen wat er niet in staat. Ik snap wel dat daarvoor gekozen is om het overzichtelijk te houden, maar voor iemand die de schijf uitprint en op z’n koelkast hangt biedt ‘ie eigenlijk net te weinig informatie.

Zo staan groenten à la creme en tomatensap nadrukkelijk níet in de Schijf, en kun je ze dus beter vervangen door verse of diepvriesgroenten. Vruchtensap staat ook niet in de Schijf, net zoals kokosvet (hype-alert!) en alle soorten bewerkt vlees en vleesvervangers. Dat moet je dus wel even weten!

Buiten de Schijf: toch te veel en te vaak?

Helemaal onderaan de Schijf van Vijf zie je staan dat je 3-5 keer per dag iets kleins van buiten de Schijf mag eten zoals een waterijsje of koekje en max. 3 keer per week iets groters, zoals een punt pizza of een zak chips. Dat vind ik nogal veel! Natuurlijk mag je jezelf best trakteren op iets lekkers, maar 5 koekjes per dag of 3 worstenbroodjes per week  lijkt me niet de bedoeling. Zelfs als je een gezond gewicht hebt en het qua caloriën betreft niet zo erg is, krijg je juist van dit soort snacks enorme hoeveelheden zout en verzadigd vet binnen. Ik ga dus toch even de strenge diëtist uithangen en zeg: niet doen.

Al met al vind ik de nieuwste Schijf een hele verbetering ten opzichte van de vorige versies, mits men ook de achterliggende informatie leest en niet alleen maar naar het plaatje kijkt! Enne, voor vragen kun je natuurlijk ook altijd bij je diëtist terecht 😉